Christenvervolging in Egypte

Uit de kamercommissie Buitenlandse Betrekkingen van 15 juni 2011

http://www.dekamer.be/doc/CCRI/html/53/ic263x.html

05 Samengevoegde vragen van

- de heer Christian Brotcorne aan de vice-eersteminister en minister van Buitenlandse Zaken en Institutionele Hervormingen over "de situatie in Egypte" (nr. 4623)

- de heer Peter Luykx aan de vice-eersteminister en minister van Buitenlandse Zaken en Institutionele Hervormingen over "het geweld tegen de Egyptische kopten" (nr. 4705)

- mevrouw Alexandra Colen aan de vice-eersteminister en minister van Buitenlandse Zaken en Institutionele Hervormingen over "ontvoeringen en gedwongen bekeringen in Egypte" (nr. 5063)

- mevrouw Alexandra Colen aan de vice-eersteminister en minister van Buitenlandse Zaken en Institutionele Hervormingen over "ontvoeringen en gedwongen bekeringen in Egypte" (nr. 5063)

05.01  Alexandra Colen (VB): Mijnheer de voorzitter, Ik wil u eraan herinneren dat ik een resolutie heb ingediend die al besproken is in onze commissie, maar nog niet goedgekeurd. Zij gaat over de situatie van de kopten in Egypte. De heer de Donnea is er nu niet. Hij heeft gezegd dat wij de bespreking snel zouden voortzetten, maar dat is nog niet gebeurd. Ik betreur dat. De situatie van de christenen is, wereldwijd en zeker in Egypte, ondanks het verdrijven van het regime daar, niet verbeterd. Integendeel, zij is verslechterd.

Ik kom tot mijn vraag, die over een ander aspect gaat. Wij vernemen uit verschillende bronnen dat koptische christenen in Egypte de noodklok aan het luiden zijn via de kanalen die hun ter beschikking staan, bijvoorbeeld de vereniging Kerk In Nood, over de golf van ontvoeringen van jonge koptische meisjes. U gelooft het of niet, maar zij worden blijkbaar gekidnapt door moslims met de bedoeling hen te bekeren tot de islam en hen uit te huwelijken.

Het gaat niet om een geïsoleerd geval of om enkele gevallen; het gebeurt in grote getale. Een priester in Caïro zegt dat ten minste 21 meisjes uit zijn parochie, van wie de meesten niet ouder zijn dan 14 jaar, plotseling zijn verdwenen. Een aantal koptische kloosters heeft zich reeds georganiseerd om schuilplaatsen aan te bieden voor meisjes die ontsnapt zijn en om veiligheidsredenen nog niet naar hun familie kunnen terugkeren. Een aantal van de meisjes heeft erkend dat zij gedwongen bekeerd zijn, verkracht zijn en als slaaf misbruikt zijn.

Sinds de zogenaamde Arabische Lente is het aantal ontvoeringen en gedwongen bekeringen en huwelijken enorm toegenomen. Volgens Kerk in Nood is de situatie niet uniek voor Egypte, maar bestaat in vele landen in de Arabische wereld en ook in Azië de problematiek. Het blijkt dus te gaan om een soort strategie.

Mijnheer de minister, weet u of de berichten juist zijn? Zult u de berichten laten controleren? Indien het waar is, hoe zal België reageren?

In Egypte staat – en dit maakt het nog ingewikkelder – op allerlei officiële documenten, zoals identiteitsbewijzen, de religie vermeld, de godsdienst dus. Bekering tot de islam is in Egypte bovendien onomkeerbaar, omdat bureaucratie en wetgeving het voor de meisjes nagenoeg onmogelijk maken om na de gedwongen bekering tot de islam terug te keren tot het christendom. De wet voorziet wel in een procedure waarin het mogelijk is om de documenten te wijzigen, maar dat is een moeizaam en traag proces. Onder groeiende druk van de sharia in Egypte is het trouwens nagenoeg onmogelijk. De sharia, dus de islamitische wetgeving, beschouwt herbekering als afvalligheid en daarop staat de doodstraf.

Merkt men inderdaad dat de invloed van de sharia op de Egyptische wetgeving toeneemt? Welke stappen zal België ondernemen om de godsdienstvrijheid in Egypte te helpen waarborgen?

Ten slotte, Egypte bevindt zich in een overgangsfase na de volksopstanden. Is het niet het geschikte moment om wetgeving en rechtspraak te hervormen, zodat democratische vrijheden en mensenrechten erin verankerd worden? Is men hiermee bezig? Wordt er in het kader hiervan ook geijverd om de vermelding van godsdienst uit officiële documenten te schrappen? Is de internationale gemeenschap betrokken bij een dergelijke hervorming? Hoe kunnen de westerse landen Egypte hierbij helpen?

05.02  Peter Luykx (N-VA): Mijnheer de minister, u hebt weliswaar reeds gereageerd in een communiqué op 9 mei, maar het geweld tegen de Egyptische kopten wekt toch ieders verbazing en het is toch met groeiende onrust dat wij die evolutie volgen.

In een aanval op een kerk in de wijk Imbaba vielen 15 doden en is er sprake van 240 gewonden. Het weekend vóór 16 mei raakten ook 65 mensen gewond tijdens rellen in Caïro toen de kopten een sit-in hielden voor de residenties van de Egyptische staatstelevisie. Zij protesteerden tegen het toenemende geweld van de radicale moslims tegen de christenen.

Mijnheer de minister, kunt u de dodentol en het aantal gewonden van die recente aanvallen bevestigen? Kunt u de tragische gebeurtenissen enigszins toelichten en uitsluitsel geven over de aanleiding voor de aanvallen?

Hoe beoordeelt u zelf het geweld dat de islamitische groeperingen inzetten tegen die minderheidsgroep? Het gaat wel over een belangrijke minderheid van zowat 10 %.

Is er volgens u sprake van een toename van sektarisch geweld sedert de revolutie op het Tahrirplein en het aftreden van president Moebarak?

Zult u de bezorgdheid over de aanvallen op de christenen bij de ambassadeur aankaarten?

Tot slot, welke inspanningen kunnen worden geleverd om de bescherming van religieuze minderheden te optimaliseren door ons land en de EDEO?

05.03 Minister Steven Vanackere: Rellen tussen moslims en kopten vonden inderdaad plaats op 7 en 8 mei in de arme wijk van Imbaba ten westen van Caïro. De rellen vonden hun oorsprong in geruchten over de ontvoering van een koptische vrouw die zich tot de islam zou bekeerd hebben en over haar detentie in een kerk. Officiële cijfers spreken van 12 doden en 232 gewonden. De gebeurtenissen werden door de hoge Egyptische moslimgezagsdragers expliciet veroordeeld. De grootmoefti Ali Gumaa vroeg om een dringende samenkomst van alle Egyptische religieuze groeperingen, zodat elk misverstand uitgeklaard zou kunnen worden.

De gebeurtenissen zijn te situeren in een context van terugkerende interconfessionele spanningen. Ze geven niet de algemene opvatting weer van de Egyptische bevolking, waarvoor de revolutie geen religieuze connotatie had, maar wijzen op de nood aan duurzame inspanningen van alle acteurs, religieus en politiek, om zowel het respect voor de geloofs- en meningsvrijheid als de veiligheid van alle Egyptische burgers te garanderen.

Ik heb mij gevoegd bij mevrouw Ashton om in naam van ons land zonder enige reserve de uitdrukkelijke veroordeling uit te spreken van de gewelddaden en om mijn ongerustheid uit te drukken over het groeiende sektaire geweld.

Gelet ook op de reactie die er gevolgd is vanwege de Egyptische autoriteiten – 190 personen werden gearresteerd en er was de aankondiging van ernstige maatregelen tegen dat soort aanvallen op plaatsen van godsdienstige verering – is er geen supplementaire demarche meer gebeurd door de westerse diplomatie.

Ik wil ook signaleren dat op het grondwettelijk plan het oude artikel dat de vrijheid van godsdienst en de vrijheid om die godsdienst uit te oefenen, garandeert voor alle burgers, niet gewijzigd is. Voor het ogenblik lijkt het ons ten opzichte van Egypte nuttig om verder te blijven insisteren op het respect voor dat grondwetsartikel.

Wat betreft de actie van België en de EU, zowel bilateraal als multilateraal, wil ik graag nog even verwijzen naar de antwoorden op eerdere parlementaire vragen. Ik wil u ook wel bevestigen, samen met de Europese collega’s die dat samen nog in februari hebben gedaan, dat noch België, noch de EU van plan is om die inspanningen te staken.

Mevrouw Colen, ik heb geen specifieke informatie over het incident waarover u spreekt en waarbij 21 meisjes uit hun parochie zouden zijn verdwenen. De Belgische ambassade in Caïro zal dat verder onderzoeken.

De transitie in Eypte is nog volop aan de gang. In maart 2011 was er een eerste fase, met een aantal grondwetswijzigingen, voornamelijk over de verkiesbaarheidvoorwaarden die door middel van een referendum zijn goedgekeurd. Een volgende stap zijn de parlementsverkiezingen, die voor september 2011 zijn gepland, waarna een nieuwe Grondwet zal worden opgesteld.

Het is uiteraard in de eerste plaats aan de Egyptenaren en hun politieke vertegenwoordigers in het Parlement om uit te maken op welke manier bedoelde Grondwet zal worden opgesteld.

Het voorgaande neemt niet weg dat België in de bilaterale contacten en ook in de multilaterale fora, zoals de Europese Unie, het belang van godsdienstvrijheid en andere, democratische basisprincipes steeds zal benadrukken en verdedigen, wat ik trouwens recent, tijdens een lunch met de ambassadeurs in Brussel van de Arabische landen, nog heb gedaan.

Inzake de invloed van de Sharia op de Egyptische wetgeving dient nog te worden opgemerkt dat het Egyptische Parlement momenteel geen wetten uitvaardigt. Er zijn enkel een paar wetten over de organisatie van verkiezingen goedgekeurd.

05.04  Alexandra Colen (VB): Mijnheer de voorzitter, mijnheer de minister, ik noteer dat u de ambassadeur in Caïro hebt gevraagd de bewuste berichten te laten controleren. Zij zijn immers om velerlei redenen erg onrustwekkend, niet alleen om godsdienstige redenen maar ook om redenen betreffende de plaats van de rechten van de vrouw en van kinderen, gezien de leeftijd van de personen waarover de berichten gaan.

Ik ben ook benieuwd naar de resultaten van het nadere onderzoek ter zake door de genoemde ambassadeur. Misschien stel ik over een tweetal maanden opnieuw een vraag, teneinde te kunnen evalueren wat er van de berichten aan is. Immers, indien ze waar zijn, kan een en ander niet zomaar blijven gebeuren, zonder dat de internationale gemeenschap op de gebeurtenissen reageert.

U gaat met mij akkoord. Wij zien het ook allemaal. Egypte beleeft een moment van transitie. Egypte zal, na de verkiezingen en nadat het zich de procedures van een democratie eigen zal hebben gemaakt, waarschijnlijk meer ten gronde hervormingen van allerlei aard doorvoeren.

Wij mogen ons in principe natuurlijk niet bemoeien met de wil van de Egyptische bevolking zelf. Het is echter nodig dat wij waakzaam blijven, opdat de evolutie in de goede zin blijft gaan. Na de Arabische Lente en na alle, hoge beloftes die de Arabische Lente voor de plaatselijke bevolking en voor de internationale gemeenschap met zich heeft gebracht, mogen wij uiteraard niet stilzwijgend toekijken, mocht een en ander in de verkeerde richting evolueren.

De kopten zijn misschien een testcase voor Egypte. Zij vormen een significante minderheid, waardoor wij wat meer nieuws over hen hebben. Zij zijn ook een groep die al sinds haar ontstaan en oorsprong meer behoort tot en meer geworteld is in de cultuur van Egypte dan bijvoorbeeld de islam. Zij zijn de oudste groep. Het gaat echter niet alleen om de situatie van de kopten in Egypte. Het gaat ook om een testcase voor de situatie van de religieuze minderheden, met name de christenen, in andere, Arabische landen waar dergelijke ontwikkelingen plaatsvinden.

Ik dank u in elk geval voor uw antwoord.

05.05  Peter Luykx (N-VA): Mijnheer de minister, het zou inderdaad heel jammer zijn dat de revolutie, die mee tot stand werd gebracht door de kopten, nu op een machtsgreep van een aantal fanatici zou uitdraaien en zij de prijs moeten betalen voor de vrijheid in Egypte. Ik denk dat wij de evolutie zeer nauwgezet moeten volgen.

Als er manifeste tekenen van misbruik zijn of van het feit dat de zaken de verkeerde kant opgaan, moeten wij inderdaad ook onze stem laten horen, zoals mevrouw Colen zegt.